Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin, 17.07.2009 tarihinde askıya çıkardığı 1/100 000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı’na itiraz etti. 21 maddede toplanan itiraz dilekçesinde, yargı kararlarının dikkate alınması ve sakıncalı olarak nitelendirilen plan kararının düzeltilmesi isteniyor. Ataşehir’in batı yakası da, yeni planda “1. Derece Ticaret ve Hizmet Merkezi”ne dönüştürülüyor. Ataşehir’in planları, rant hevesiyle yaz-boz’a çevrilirken, Ataşehirli sivil toplum kuruluşlarından ses çıkmadı ama, 100 binlik İl Çevre Düzeni Planı’na bir itiraz da 250 metre öteden, Edirne Kent Konseyi’nden geldi. Edirneliler, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin çevreye büyük zararı olan fabrikaları Trakya'ya taşımasına karşı çıkıyor...

İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi’nce kabul edilen ve Belediye Başkanı Kadir Topbaş tarafından onaylanarak 17.07.2009’da askıya çıkarılan “1/100.000 ölçekli İstanbul İl Çevre Düzeni Planı’na, Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi itiraz etti. TMMOB’a bağlı meslek odaları, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin 2006 yılında hazırladığı 1/100.000 ölçekli İstanbul İl Çevre Düzeni Planı’na da itiraz ederek yargıya taşımış ve iptal kararı çıkartmıştı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin, İstanbul 2. İdare Mahkemesi tarafından 21.03.2008 tarihinde iptal edilen planı yeniden düzenleyerek meclisten geçirmesi üzerine TMMOB bu kez 21 maddelik bir itiraz dilekçesi verdi. Böylece, İstanbul’un yeni 1/100 binlik planına yeniden yargı yolu açılmış oldu. 2006 planında konut alanı olan Ataşehir’in batı yakası, yeni planda “1. Derece Ticaret ve Hizmet Merkezi”ne dönüştürülüyor.

Plan “paylaşım ve pazarlama” belgesi mi?

TMMOB’un, İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Planlama ve İmar Daire Başkanlığı’na 13.08.2009 tarihinde sunduğu dilekçede, askıdaki 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı’nın İstanbul’a getireceği olumsuzlukların altı çiziliyor.
Dilekçede, İstanbul 2. İdare Mahkeme’sinin iptal ettiği 22.08.2006 tasdik tarihli planda yer alan Galataport, Zeyport, Haydarpaşa v.b. gibi birçok kentsel dönüşüm projesi ve yatırım kararlarının, yeni plana da konulduğuna dikkat çekilerek, bu projelerin merkezi hükümet tarafından bir üst plana dayanmaksızın gündeme getirildiği öne sürülüyor ve şu ifadelere yer veriliyor:

“Herhangi bir araştırmaya ve bir üst plana dayanmayan, sadece İstanbul’un pazarlanmasına yönelik bir yaklaşımın eseri olan bu kentsel projelerin hiçbir analiz ve sentez çalışmasına ve değerlendirmesine dayanmaksızın kabul edilerek plana işlenmesi, ortaya çıkan planı bir “paylaşım ve pazarlama” belgesine dönüştürmektedir.

Ayrıca, bu projelerle Salıpazarı, Zeytinburnu ve Haydarpaşa’ya “kruvaziyer liman” kararları da getirilmiştir. Planda bu alanların kıyıları “liman” olarak gösterilmekte, plan raporunda ise, bu limanların “kruvaziyer liman” olacağı vurgulanmaktadır. Bu alanların “kruvaziyer liman” olarak kullanılması İstanbul’un tarihi, kültürel ve doğal yapısı ile uyuşmayan, tahrip edici sonuçlar doğuracak kararlardır.”

Batı Ataşehir ‘Ticaret ve Hizmet Alanı’ oluyor...

İtiraz dilekçesinin ikinci maddesinde ise Ataşehir’in geleceğini çizen planlamaya karşı çıkılıyor. Dilekçede,yargı kararları hatırlatılarak, 1. Derece Ticaret ve Hizmet Merkezi olarak gösterilen Batı Ataşehir’in tamamının konut alanına dönüştürülmesi isteniyor ve şu ifadelere yer veriliyor.

“Askıdaki plan, yukarıda değindiğimiz “üstten talimatlı, plansız, sakıncalı projeler”e yeni bir ilave daha getirmiş; 2006 planında konut alanı olan Ataşehir’in batı yakası, yeni planda “1. Derece Ticaret ve Hizmet Merkezi”ne dönüştürülmüştür. 2008 yılında, 22.08.2006 tastik tarihli 1/100.000 ölçekli İstanbul Çevre Düzeni Planı yürürlükte iken, bölgenin planda “konut alanı” olarak gösterilmiş olması hiç dikkate bile alınmadan, Ataşehir’in batı yakası, plan kararları hiçe sayılarak, Başbakan tarafından finans merkezi olarak açıklanmış ve TOKİ tarafından, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planlarda yapılan tadilatlarla, belirli alanlar MİA (Merkezi İş Alanı)’na dönüştürülmüştür. Onaylanan yeni 1/100.000 İstanbul İl Çevre Düzeni Planı’nda da, bu karara aynen uyularak, bu alan, konuttan “1. Derece Ticaret ve Hizmet Merkezi”ne dönüştürülmüştür.

Böylece, 2006 planında 1. derece Merkez olarak “Kozyatağı” gösterilmişken, yeni planda, bu alan “Kozyatağı-Ataşehir” olarak tanımlanmıştır.

Oysa, Batı Ataşehir’e MİA fonksiyonu getiren 15.02.2008 t.t. 1/5000 ve 1/1000 ölçekli söz konusu plan tadilatlarının iptali için Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi’nce dava açılmış olup, 1. İdare Mahkemesi, 20.03.2009 tarih ve E: 20072008/1161 sayılı kararı ile, planlar için “yürütmeyi durdurma” kararı almıştır.

Bu yargı kararı da dikkate alınarak, bu son derece sakıncalı, üstten emir-komuta zinciriyle gelen bu plan kararı düzeltilmeli, 1. Derece Merkez tekrar 2006 planındaki biçimde Kozyatağı’na alınmalı, Batı Ataşehir’in tamamı ise tekrar konut alanına dönüştürülmelidir.”

Doğal alanlar yapılaşmaya açılıyor?

İtiraz dilekçesinde, “Askıdaki planda, 2006 planından farklı olarak, orman alanları, içme suyu havzalarının yapı yasaklı mutlak ve kısa mesafeli koruma alanları, korunacak tarım alanları dahil, planın birçok bölgesine D (Kentsel ve Bölgesel Donatı Alanı) lejantı getirilmiştir” ifadesine yer verilerek, 1/ 100 binlik planın İstanbul’un içme suyu havzası ve orman alanlarında yeni yapılaşmalara ve dolayısıyla ciddi tahribata neden olacağı öne sürülüyor.

“Mutlak Korunması Gerekli Doğal Kaynak Alanları” olarak görülen alanları yapılaşmaya açan plan kararlarının, son derece sakıncalı kararlar olduğuna dikkat çekilen dilekçede, Silivri’de yapılması planlanan havalimanının yaratacağı olumsuzluklar şöyle dile getiriliyor: “Yeni planda, Silivri’de, E-5 kuzeyinde,“Tarımsal Niteliği Korunacak Alan” üzerinde, İstanbul için 3. bir havalimanı kararı getirilmiştir. Plandaki bu yeni havalimanı, korunması gerekli alanları cazibe merkezleri haline getirecek bir konumdadır ve Sabiha Gökçen Havalimanı’nın Kurtköy ve çevresinde yarattığı olumsuz gelişmelerin ve doğal alanlardaki tahribatın bu alanlarda da tekrarlanmasına neden olacaktır.”

Mimarlar Odası, Marmara Denizi’ne yapılması planlanan turistik amaçlı ‘yapay ada’ya da itiraz ediyor. İtiraz dilekçesini hazırlayanlardan Mimarlar Odası Kentleşme ve Planlama Komite yürütücüsü Yıldız Uysal, “Marmara Denizi’ne yapay ada izni bile çıkarmışlar, İstanbul’u Dubai’ye çevirecekler” dedi. Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, planın kent ve insan odaklı olmadığını, İstanbul’u pazarlamaya ve küresel şirketlere rant sağlamaya yönelik olduğunu da ileri sürdü.

Edirne Kent Konseyi de itiraz etti !

Ataşehir’e yeni yükler getirecek plana Ataşehirliler sessiz kalırken, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin hazırladığı 1:100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı’na bir itiraz da Edirne’den geldi. Planı, ‘İstanbul'un çevreye büyük zararı olan fabrikalarının Trakya'ya ya da diğer illere gönderilmesi yönünde bir düzenleme’ olarak değerlendiren Edirne Kent Konseyi, 18.8.2009 tarihinde basın toplantısı düzenleyerek görüşlerini açıkladı. “Edirne’yi İstanbul’un çöplüğü olarak görüyorlar” diyen konsey üyeleri, plana itiraz gerekçelerini şöyle anlattı:

“İstanbul Büyükşehir Belediyesi kendi planını yeniden düzenlerken, “uyumlaştırma” adı altında, hem Trakya’nın hem de Kocaeli, Sakarya, Düzce, Yalova ve Bilecik illerinin Çevre Düzeni Planlarını değiştirecek şekilde bir düzenlemeye gitmişlerdir. Çarpık ve kirli sanayinin Trakya'ya ve yakın illere sıçraması ve yığılmasına İstanbul Çevre Düzeni Planı yönlendirici olmaktadır. Bu gerekçelerle İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanmış 1/100.000 Ölçekli İstanbul İl Çevre Düzeni Planına Trakya ile ilgili planlama anlayışına itiraz ediyoruz.”